Op donderdag 12 oktober startte de lessenreeks “samen leren in detentie”. Een groep van 12 VUB studenten en 12 studenten in de gevangenis van Beveren volgt het vak penologie samen in de gevangenis van Beveren.  In deze tweede les tekenden zij zelf in groepjes een gevangenis uit die rekening houdt met de behoeften van de bewoners. Kleinschaligheid en interactie stonden daarbij centraal. Ronny De Meyer van De Huizen besprak de voorstellen met onze studenten en gaf nadien een gastles. Elke week getuigen de studenten over hun ervaringen:

Uit de tweede les kan ik alleen maar afleiden dat het een meer dan geslaagd project gaat worden. De onderlinge communicatie tussen enerzijds de interne studenten en anderzijds de studenten aan de VUB verloopt vlekkeloos. Behalve de leeftijden en bij binnenkomst de blauwe hesjes, is er amper een onderscheid te merken. Iedereen is gemotiveerd om op een positieve manier deel te nemen aan de lessen. Zowel voor ons gedetineerden als voor de VUB’ers is het een unieke ervaring. Wij krijgen een stem, er wordt naar ons geluisterd. De VUB’ers krijgen een beter/juister beeld van wat er zich achter de muren afspeelt. Samen vullen we elkaar aan. Een gegeven wat ervoor zorgt dat de gezamenlijke opdrachten extra fijn en leerzaam zijn voor beide partijen. De openheid waarmee de VUB’ers ons benaderen kan alleen maar positief onthaald worden. Dank je voor jullie openheid, spontaniteit en gedrevenheid om samen met ons de lessen penologie te willen delen. Ik kijk al uit naar de volgende bijeenkomst!

Voor de aanvang van dit project had ik verschillende discussies met verschillende mensen over het gevangeniswezen. Wanneer zowel vrienden als familie als kennissen hoorden dat ik aan het project ging deelnemen, kwamen er verschillende reacties uit de bus. De opmerking die mij het meeste is bijgebleven, en dewelke ik ook al meerdere malen heb horen terugkomen tijdens mijn opleiding, luidt als volgt: “Die gevangenen zitten allemaal op hotel. Ze hebben het beter dan daklozen en wij moeten er nog is voor betalen ook.”

Als student van Beveren zijn de twee lessen al een unieke ervaring geweest. De eerste les was voor mij en iedereen, denk ik, een beetje onwennig. We moesten ons voorstellen en ik had de indruk dat ikzelf en de anderen er zo vlug mogelijk doorheen wilden gaan. Maar het ijs was vlug gebroken toen de les echt begon. De les over de gevangenisstructuur van professor Beyens was interessant en leerzaam. De tweede les was de stress bij iedereen zo goed als weg. Deze les ging over detentiehuizen door professor De Meyer. Het was interessant maar ikzelf denk dat het too little too late is. Het zijn dan wel op lange tijd mooie projecten, maar weer maar bestemd voor een heel klein publiek van gedetineerden. En ik denk ook dat de maatschappij niet zit te wachten om een detentiehuis te hebben als buur. Maar ik kijk al uit naar de volgende lessen die voor mij echt interessant lijken zoals de Basiswet en SURB (strafuitvoeringsrechtbank). De laatste twee decennia ben ik op en af in een zestal gevangenissen geweest, zowel in het verloop van de jaren en de individuele handelingen voor elke gevangenis is anders. Dus ik kan gerust zeggen met spijt dat ik toch al wat ervaring heb ten opzichte van gevangenissen in het algemeen. Mijn doel is om aan studenten de realiteit te laten horen, wat elke directie van een gevangenis niet graag hoort. Ik ben het moe dat het steeds de stereotype verhalen verteld worden naar de buitenwereld toe. Het wordt tijd dat iemand eens opstaat en vertelt wat er hier in werkelijkheid allemaal gebeurt.

Tijdens de vorige les in Beveren was ik dan ook blij om te horen dat zelf de gedetineerden van Beveren dit ontkrachten. Onze Basiswet betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van gedetineerden is nog steeds niet volledig geïmplementeerd dus ik denk dat we op geen enkele manier mogen spreken over het teveel betuttelen van onze gedetineerden met luxe. Wanneer de studenten van Beveren zelf vervolgens hun ideale gevangenis uiteenzetten, was er ook geen sprake van een vraag naar een luxueus spa en/of PlayStation oord. Humane behandeling. Dat willen ze. Een bezoekersruimte met een huishoudelijke sfeer voor hun kinderen of werkgelegenheid voor iedereen met een betere verdienste dan 90 eurocent per uur, etc etc.
Na deze les ben ik dan ook met een groot gevoel van schaamte naar huis gegaan en daarom hoop ik oprecht dat iedereen die deze korte ervaring leest, kan begrijpen dat we niet “te veel” kostbare middelen in onze gedetineerden steken, maar dat we integendeel juist meer moeten investeren als we deze mensen opnieuw willen verwelkomen in onze vrije samenleving.

Mooie presentatie, helaas weer een mooi voorbeeld van hoe men de boordnodige centjes overboord gooit?? (cfr. Project Beveren)
Eeuwenoude visie: creëer een luchtbel, en vul “ongemerkt” ondertussen de onnodige zakken…
wanneer en wie kan er een halt roepen aan dit soort praktijken
zolang er geen reëel draagvlak is voor de gedetineerden vanuit de vrije maatschappij… zal helaas dit oud liedje blijven bestaan.

Het is vandaag de tweede dag les. De zenuwen zijn al wat bedaard, maar ze zijn er nog wel. Maar ondanks de zenuwen, kijk ik ernaar uit. Deze cursus heeft mijn volledige aandacht en is zeer interessant. Ook om mijn medestudenten terug te zien, was zeer spannend want voor mij liep de eerste les zeer stroef – vandaag ook in het begin. Zeker toen we onze presentatie moesten geven, waren de zenuwen zeer hoog. Ik ben dat totaal niet meer gewoon voor andere mensen te spreken en dan nog vooral voor vrouwen. Maar ik had geluk met mijn medestudenten, dat zij de presentatie presenteerden. Na enige tijd waren de zenuwen verdwenen en was ik meer gerustgesteld. Van ieder zijn groep een taak horen en weten hoe de gedachten werkten van onze medestudenten was heel interessant. Zo bleek ook dat de visie van ons niet veel verschillend was van hun. De bijkomende reacties van de professor en het beeldmateriaal was ook zeer leerrijk. Toen de professor zijn presentatie gaf over de infrastructuur, vond ik dit heel interessant en leerrijk.
Voor mezelf ben ik nog wat afstandelijk, maar ik zal nog wel wat loskomen en kijk ernaar uit voor de volgende les.